दर खाने दिनसँगै आजदेखि सुरु भयो चारदिने तीजपर्व

वीरगञ्ज, २८ भदौ। नेपाली नारीहरूको महान् पर्व हरितालिका (तीज)को पूर्वसन्ध्यामा आज (आइतबार) बर्तालुहरूले आडिलो एवम् मीठा परिकारका साथ ‘दर’ खाँदै छन् । आज बेलुकी दर खाएसँगै नेपाली महिलाको सांस्कृतिक पर्व तीज औपचारिक रूपमा चार दिनसम्मका लागि सुरु हुनेछ ।

भाद्र शुक्ल द्वितीयाका दिन माइतीले चेलीबेटीलाई घरमा बोलाई वा आफन्त भेला भई दूध, घिउ तथा गहुँको रोटीजस्ता पोषिला परिकार खुवाउने परम्परा छ । सोमबार तृतीयाका दिन बस्ने नीराहार र कठोर व्रतका लागि शरीरलाई शक्ति प्राप्त होस् भन्ने उद्देश्यले शास्त्रीय विधानअनुसार दुई भाग रात बाँकी छँदै दर खाइसक्नुपर्ने धर्मशास्त्रविद् प्रा. तोयराज नेपाल बताउँछन् ।

वर्षभरि भोगेका दुःख, पीर र मर्कालाई गीतका माध्यमबाट पोख्ने र भ्रातृप्रेम तथा पारिवारिक सम्बन्ध गाढा बनाउने पर्वका रूपमा तीजको छुट्टै पौराणिक महत्त्व छ । सत्ययुगमा हिमालयपुत्री पार्वतीले महादेवलाई पतिका रूपमा पाउन गौरीघाटमा बसी हरितालिका व्रत बसेको र मनोकाङ्क्षा पूरा भएको पौराणिक कथाका आधारमा यो पर्व मनाउने गरिन्छ ।

तर, पछिल्ला वर्षहरूमा तीजका नाममा महिनौँ अघिदेखि दर खाने, गरगहना र पोसाकको तडकभडक प्रदर्शन गर्ने जस्ता विकृति बढेको भन्दै समाजशास्त्री तथा धर्मशास्त्रविद्हरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका पूर्वसदस्य प्रा. डा. देवमणि भट्टराईका अनुसार महिनौँ अघिदेखि दर खानु र तामसी भोजन ग्रहण गर्नु तीजको शास्त्रीय मर्यादाविपरीत छ ।

सरकारी कार्यालय तथा सार्वजनिक निकायहरूमै हुने यस्ता तडकभडकले समाजमा नहुनेहरूलाई खिन्न बनाउने र विकृतिलाई संस्थागत गर्ने भएकाले मौलिक संस्कृतिको संरक्षणमा ध्यान दिनुपर्ने उनीहरूको जोड छ ।

आज दर खाएपछि सोमबार हरितालिका तीजको मुख्य व्रत, मङ्गलबार गणेश चतुर्थी र बुधबार अरुन्धतीसहित सप्तऋषिको पूजा-आजा गरी पञ्चमीका दिन चारदिने तीजपर्व समापन हुनेछ । पर्वका अवसरमा काठमाडौँको पशुपतिनाथ मन्दिरलगायत देशभरका शिवालयहरूमा भक्तजन महिलाहरूको विशेष घुइँचो लाग्ने गर्छ ।